Gelisim – Cocuklarimiza Kotuyu Nasil Ogretmeli? “Yanlisi Taniyip Yardim Istemek”

Guzel cocuklarimiza renkleri, saymayi, sekilleri ogretiyoruz. Kapaklar nasil acilir, nasil kapanir, kapilar nasil acilir, nasil kapanir, kutular nasil acilir, kapanir, nasil catal, kasik, bicak kullanilir, fermuarlar, cit citlar nasil calisir, dugmeler nasil iliklenir, pantalon, bluz, corap nasil giyilir herseyi ogretiyoruz… Kolay degil isimiz, dusunsenize, matematik ogretmenimiz sadece sayilar ve sayilarla yapilabilen islemler uzerine yogunlasirken biz hayat ogretmeni oluveriyoruz cocuklarimiz icin.. Yanlis anlasilmasin Matematik Ogretmenimiz dedim, cunku cook zorlu bir dersttir matematik ve en cok sevdigim ogretmenlerim onlar olmustur (Munire Ogretmen, Fikri Ogretmen, Birkan Ogretmen, Dedem.. Sonsuz tesekkurler size) ve her ogretmenin harci degildir ogrenciye sevdirerek matematik gibi soyut kavramlari ogretmek, iste ona ragmen anne&baba’nin hayat ogretmenligi daha karmasiktir.

Cunku butun bu fonksiyonel islerin yaninda anne&baba olarak ruhsal dunyalarini insa etmek ve ileride karsilasabilecekleri yarali ruhlara karsi egitmek de bize duser.. Ustelik de fermuar her kiyafette, her ulkede, her kulturde ayni sekilde acilirken, maalesef ruhlar farkli sekillere burunur ve kimi ruhlarin yarasi o kadar derindir ki digerlerine zarar verecek hale gelir. Bugun, iste bu yarali ruhlardan nasil korumali cocuklarimizi ve daha dogrusu onlara sezdirmeden nasil kendilerini korumayi ogretmeli diye yazmak istedim.

Eskiden kullanilan tekniklerden bazilari polis amcalar, cingene teyzeler ve oculeri iceriyordu sanirim. Cocuk istenmeyen birsey yaptiginda, ya da uzaklasmamasi kadar uzaklastiginda “Oralara gitme, seni polis amcalar alir”, “Boyle yaramazlik yaparsan cingeneler goturur”, vb cumlelerin kullanimi boldu. Ama gunumuzde cocuklarimizi birilerine karsi korkutmak yerine “yanlisi taniyip, yardim istemek” odakli egitmek daha dogru. Tekniklere detayli girmeden once bazi kaynaklardan buldugum istatistikleri sizinle paylasmak istiyorum. Niyetim moralinizi bozmak ya da kotumser bir dunya gostermek degil kesinlikle, sadece yuregim ister ki hicbir cocugun dunyasini yarali bir ruh acitmasin.

(Kaynakca-1,3,5) 18 yasindan once her 4 kiz cocuktan biri ve her 6 erkek cocuktan biri cesitli boyutlarda tacize ugrayabiliyor (Turkiye’de kiz/erkek orani esit bulunmus) ve bu tacizlerin %80-%85’i maalesef aile yakinlarindan, akraba, komsu, ogretmen gibi cocugun zaten tanidik oldugu kisilerden oluyor. Tacize ugrayan cocuklarin %70’i maalesef 10 yas alti cocuklar.

(Kaynakca-4) Türkiye’de 2011 yılında toplam 38.839 adet cinsel suçlara ait dava bulunmaktadır, ve bu cinsel suçların %47’si çocuklara karşı işlenmiştir!

Durum boyleyken, cocuklarimizi onlarin yapabilecekleri konusunda egitmek ve kendi  yapabileceklerimiz konusunda da onlem almak gorevimiz diye dusunuyorum.

Cocuklarimiza Ogretebileceklerimiz

Tabii ki cocuklarimizin o saf ve temiz duygularini bulandirmamaliyiz daha kucuk yasta. Ama neyseki kaynaklar yine de aralikli, sık ve yeri geldikce yapabileceklerimiz oldugunu soyluyor. Asagida kisa kisa bahsettim her birinden:

Karsiliksiz sevildigi inancini asilamak: Cocuklarimiza, ne yapmis olursa olsun, hangi yaramazligi islemis olursa olsun, hangi oyuncagini kirmis olursa olsun, her daim onlari sevecegimiz guvencesini asilamak cok onemli. Onlari karsiliksiz ve kosulsuz sevdigimizi bilmeleri bizlere baslarina gelenleri rahat anlatabilmeleri icin cok onemli. Taciz olmasa bile, onlari rahatsiz eden bir durumu kendi hatalari gibi hissetmeden, ya da oyle hissetseler bile bizim onlari acikyureklilikle dinleyecegimizi bilerek anlatabilmeleri gerek. Bu iletisimi saglamak ileride de yardima ihtiyac duyduklari her an bizden destek isteyebileceklerini ogrenmeleri icin gerekli.

‘Olabilir’in gucu: Bu teknigi ben cok kullaniyorum. Hatta oyleki buyuk kelebegim su siralar kucuk kizim uzerinde kullaniyor. Yanlis birsey yaptiginda, bir tabak kirildiginda, birseyini kaybettiginde ya da kendince yapmamasi gereken birsey oldugunda, once ‘olabilir’ diyorum, boylece ortami once biraz yumusatiyorum. Sonra ‘galiba yanlislikla oldu’ deyip asil vermem gereken mesaja geciyorum. Ornegin bazen kucuk kizim yere elindeki yemekleri atarken buyuk kizim da onu taklit etmeye basliyor (ahh ahh!) Boyle zamanlarda ben de bos durmuyorum tabii.. “Olabilir, galiba yanlislikla oldu, elinden dustu galiba, cunku guzel kizim biliyorsun ya, yere yemek atarsak evimize bocekler gelir, sonra her tarafimiz bocek olur..” Ya da elindeki bardak sahiden dusup de kirildiginda yine “Olabilir, bazen elimizden yanlislikla dusup kirilabilir, simdi temizleyelim”.. Bu “olabilir” o kadar guclu bir kavram ki, su siralar kizimin kullanmaya baslamasiyla daha da iyi anliyorum. Ona yanlis birseylerin olabilecegini ama duzeltilmesi icin birsey yapilmasi gerektigi mesajini veriyor. Boylece “Senin gibi mukemmel bir kiz nasil bunu yapar” izleniminden uzaklasip hata yapilabilecegi de islenmis oluyor. Simdi de kucuk kizim birseyleri dusurdugunde, yere su doktugunde ya da buna benzer buyuk kelebege yanlis gelen bir durum oldugunda “Anne, kardesim sunu yapti” diyor ve hemen arkasindan “Olsun, olabilir, temizleriz” geliyor.. Bu da benim icimi rahatlatiyor.. Umudum o ki ileri de de icine sinmeyen birseyler oldugunda beni bu sekilde bilgilendirsin ve hatayi kendinde gorup saklamaya calismasin..

SuperHeroAvenger

‘Kim ne yapabilir’ soylemi: Ilk 2.5 yaslarindaydi “ben kizim, anne sen de kizsin, kardesim kiz, baba erkek” dediginde. Bir sekilde okulun da etkisiyle cinsiyet farkliligini anliyorlar bu yaslarda. Hatta sonra, “kizlarin saci ucun olur”, “erkekler pantalon giyer”, “kizlar elbise giyer”, “kizlar kupe, bilezik, yuzuk, toka takar” gibi hafif ayirimci kavramlarla acikliyorlar cinsiyetleri ve bir sekilde bir siniflandirma yapiyor boylece minik beyinleri. Acikcasi ben cok taraftari degilim bu kadar genellemenin (ne de olsa erkeklerin de toka/kupe/yuzuk taktigi, kizlarin pantalon giydigi ve esitligin tartisildigi bir donemdeyiz) ama yine de kafalarindaki bu cinsiyet farkindaligini kullanarak ‘Kim ne yapabilir’ ogretebiliriz. Ornegin yasina gore degisir ama kucuk yaslardaki kizlar icin:

  • Tuvalette / Banyoda kizlar varken erkekler girmez.
  • Tuvaletini bitirdikten sonra sadece anne, baba, ogretmenin ve anneanne silebilir poponu. Baska kimse silemez.
  • Erkeklerden bir tek baba banyo yaptirabilir benim kizimi.. (Tabii bunu soylerken tatli bir tonla, oyunla karisik soylemek daha dogru)

gibi cumleler ard arda ders verir gibi degil de aralarda yeri geldikce soylenirse bir muddet sonra cocugun kafasinda yer eder.

‘Dokunulmasi yasak’ yerler: Bu da bence erken yasta verilmesi gereken bir kural. Kural diyorum cunku nasil ki su saatte yatilir, su yemekler yenir, bu yemekler yenmez gibi kurallar koyuyoruz cocugumuza, bence bunu da bir kural olarak ogretmeliyiz. Diyebilmeliyiz ki, “guzel kizim/oglum, bu bolgene sadece anne (ve izin verilebilecek kim varsa o) dokunabilir. Baska birisi dokunmak isterse anneyi, babayi cagir”. Bu egitimi erken yasta, sanki “yemekten once tatli birsey yenmez” der gibi kolayca soylersek ve tekrarlarsak, (Allah Korusun) gerektiginde bize haber verecektir. Tabii yasi daha buyuk ve akli eren minikler biz boyle soylerken “Neden?” sorusunu sunarlarsa onumuze, cevap olarak “Cunku sadece anne&baba dokunabilir” ya da “Cunku yanlislikla acitabilirler” gibi yine cok detay olmadan ama sorusunu cevapsiz birakmayacak bir sekilde karsilik verebiliriz. Bununla ilgili izledigim bir TV programinda, cocuklara ogretilen soyleydi:

“Sizin ‘Bodyguard’iniz (korumaniz) kim?” diye sormuslardi. Kimisi annesini, kimisi babasini soyledi. Sonra, dediler ki “kizlar icin su, su, su bolgeler dokunulmaz bolge, erkekler icin su, su bolgeler dokunulmaz. Eger herhangi birisi bu dokunulma bolgelere dokunmaya kalkarsa hemen ‘Bodyguard’inizin ismini bagirmaya baslayin” ve hemen o kisiden uzaklasin.

Naif ve guzel bir anlatim aslinda bu. Onlarin pembe dunyalarina hitap ederken sanki yeni bir oyunun kurallarini anlatir tarzda…

Anne&Baba Ismi ve Iletisim Bilgileri: Konusmayi ogrenen her cocuk bence anne&babasinin ismini ve ezberleyebiliyorsa en azindan bir telefon numarasi ezberlemelidir bence. Biliyorum cocuklarimiz bizlere “anne” ya da “baba” diye hitap ettigi icin asil ismimizi bilemeyebilir ama bunu ogrenmek – insallah olmaz ama- gozumuzden kacirdigimiz zamanlar icin cok ise yarar bir bilgi olabilir.

En basit ornegini kendimden verebilirim. Ilkokul ikinci sinifa giderken bir sureligine anneannemlerle yasadim. Okulum degisti tabii. Okulla ev arasi uzak degildi ama nasil olduysa birgun okuldan eve donerken yolu kaybettim. Oraya don, buraya don, bulamadim bir turlu. Daha 7 yasina bile girmemisim, sonunda bir binanin kapisinda bekleyen bir polise dedim ki kayboldum. Sordugum polis karakolun kapisindaki kisiymis. Bugun bile hatirliyorum. Bana ismini sordular anne&babamin, ama anne&babam o sehirde degildi ki. Iste anneannemin akli sagolsun, bana telefon numarasini ezberletmisti. Tabii o siralar telefon numaralarinin sadece 5 rakamli olmasi bu isi kolaylastiriyordu. Bugun bile hatirlarim o numarayi – 12269 🙂 Iste “polis amcalar” telefon biliyor muyum diye sorunca, ben de bilince, is cok kolay oldu. Dedem 5 dakika gecmeden gelip, beni aldi. Boylece cok karmasiklasabilecek ve 7 yasindaki  anneanne&dedesine kavusmak isteyen ben icin zorlasacak bir durum kolayca cozulmus oldu.

Bundan ders cikaralim derim ben. Henuz kizima telefon numarasi ezberletemedim ama isim kismi tamam…Insallah ihtiyac olmaz ama bu kadar tedbirden insana zarar gelmez degil mi ya 🙂

——–

Yazimi bitirmeden son olarak sizlere sormak istiyorum. “Sana guveniyorum ama baskalarina guvenmiyorum” laflariyla buyuyen biz anneler simdi ayni soylemleri kizlarimiza tekrarlayacak miyiz? Ya da onlarin hayatlarini dort duvar arasina sikistirmayi mi tercih edecegiz guvenli olmalari adina?..Iste bunlari dusunurken ve onlara ogretebileceklerimizin uzerinden gecerken, biz anne olarak ne yapabiliriz sorusunun yanitini da aradim okudugum sayfalarda.. Ama bunu bir baska yaziya birakiyorum..

Simdilik saglikla kalin, cocuklarinizin gulumsemesinde parlayin..

Kocaman sevgiler…

KAYNAKCA

  1. http://www.parents.com/kids/safety/other-safety-issues/protect-your-child-from-a-predator/
  2. http://www.apa.org/pi/families/resources/abuse.aspx
  3. http://www.pandys.org/articles/protectyourchild.html
  4. http://www.cocukhaklariizleme.org/wp-content/uploads/BilgiNotu-T%C3%BCrkiyede-Cinsel-%C4%B0stismar-Rakamlar%C4%B1.pdf
  5. https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87ocuk_istismar%C4%B1

RESIM KAYNAKCA

  1. http://g02.a.alicdn.com/kf/HTB1r5AFIVXXXXX_XpXXq6xXFXXX6/Super-Hero-Avenger-LED-LIGHT-Music-Captain-America-Shield-Party-Costume-Kid-Toy-Halloween-GLTHW108.jpg_640x640.jpg
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s